Serwis pielgrzymkowy z Piekar Śląskich

Jesteś tutaj: Strona główna »  Serwisy tematyczne »  Piekarski serwis pielgrzymkowy »  Piekarski serwis pielgrzymkowy

Bazylika

Legenda głosi, że piekarski kościół miał stanąć na wzgórzu Cerekwica, tam też przywieziono drewno potrzebne do budowy świątyni. Jednakże jakaś nadprzyrodzona moc w ciągu jednej nocy przeniosła cały skład materiałów w inne miejsce. Uznano to za święty znak i rozpoczęto budowę na wskazanym terenie. Budowę pod okiem syna księcia opolskiego Ziemowita ukończono w 1303 roku. Stanął wówczas niewielki kościółek pod wezwaniem świętego Bartłomieja. W 1318 roku odbyła się konsekracja ołtarza ku czci Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Prawdopodobnie już wtedy w ołtarzu tym znajdował się obraz Matki Boskiej, trzymającej dzieciątko. W tym oto drewnianym kościółku zapoczątkowano kult najświętszego obrazu. Z licznych stron przybywali do Piekar pielgrzymi, aby pokłonić się przed śląską gospodynią. Według podań obraz w 1680 roku obraz uchronił Pragę czeską od zarazy, w podzięce cesarz Leopold I przyozdobił go klejnotami. Tuż przed odsieczą wiedeńską Jan III Sobieski wraz z żoną i synami, oraz znaczną częścią swej husarii modlił się o pomyślność wyprawy i zatrzymanie potężnej armii tureckiej. Do Piekar przybywali również inni królowie: August II (13 VII 1697) i August III (1734).


Kult maryjny z czasem wzrastał, w XIX wieku drewniany kościółek okazał się zbyt ciasny. Ówczesny proboszcz Fiecek podjął zamiar wybudowania większej świątyni. Wprowadzono w obieg akcje (5 talarów każda), których rozeszło się 5 tysięcy, do kościoła napływały liczne datki, mimo iż czasy były niesprzyjające w związku z głodem, plagami, zarazami i licznymi strajkami. Została przełamana tradycja finansowania świątyń przez możnych, wówczas lud śląski stał się fundatorem kościoła. Ks. Fiecek udał się do Berlina, aby tam po rozmowie z cesarzem Fryderykiem Wilhelmem IV uzyskać akceptację planów budowy kościoła, gdyż wtedy władze pruskie znacznie się temu sprzeciwiały.


Mury kościoła wzniesiono wokół zabudowy drewnianej starej świątyni, którą rozebrano dopiero przy budowie nawy poprzecznej nowej świątyni. Zachował się jedynie ołtarz główny, który obecnie znajduje się w kaplicy na Rajskim Placu.

Pierwowzorem piekarskiego kościoła był zamkowy kościół pod Karniowem. Ostatecznie powstała budowla, łącząca różne style architektoniczne z przewagą stylu neoromańskiego. Całość uwieńczyły 60 metrowe wieże. Kardynał Melchior Diepenbrock dokonał konsekracji nowego kościoła 22 sierpnia 1849 roku. Oryginalny akt konsekracji znajduje się w archiwum parafialnym. Kardynał podarował również kościołowi wspaniałą monstrancję wykonaną przez nyskiego złotnika w 1719 roku – Marcina Vogelhunda na polecenie żony cesarza Leopolda I.


Główny ołtarz dokończony został w późniejszych latach za czasów ks. Bernarda Purkopa. Przy pracach używano włoskiego marmuru.

Po 40 latach znów zaszła potrzeba powiększenia świątyni. W czasach ks. Karola Gerlicha dobudowano od strony północnej kaplicę i urządzono w niej spowiadalnię. Ponownie powiększono kościół w 1925 roku z okazji koronacji obrazu Matki Bożej. Dobudowano wtedy stronę południową. W tym samym roku cztery piekarskie rodziny ufundowały dzwony a artysta Otto Kowalewski wykonał polichromię.

Na czterech narożnikach dziedzińca wybudowano kaplice, w których umieszczono witraże przedstawiające Siedem Boleści Matki Najświętszej. W ściany kaplic zostały wmurowane stare nagrobki. Plac po dawnym cmentarzu nazwano Rajskim. Zbudowano tam kaplicę św. Rafała.

Obraz Matki Bożej

Legenda głosi, że najdawniejszy obraz Matki Bożej Piekarskiej został przeniesiony do kościoła św. Bartłomieja z niewielkiej kapliczki. Nie ma na to jednak żadnych dowodów. Kronikarze wspominają o poświęceniu ołtarza w 1318 roku, ale nie wskazują na pochodzenie obrazu. O obrazie nie wspominają w ogóle.


O właściwym wizerunku Matki Piekarskiej wiadomo znacznie więcej, ponieważ zachował się on do dziś w kościele Świętego Krzyża w Opolu, gdzie czczony jest jako wizerunek Matki Opolskiej. Nie Są to jednak informacje satysfakcjonujące. Tradycja podaje, że namalowano go w Piekarach, gdyż wcześniejszy obraz ponoć uległ zniszczeniu. Badania wskazują, że został namalowany w XV lub XVI wieku, a jego wzorcem były ikony bizantyjskie. Maryja jest przedstawiona w sposób klasyczny. Głowa zwrócona ku dziecięciu, długie dłonie i palce, oraz kolorystyka malowidła wskazują na okres włoskiego lub czeskiego gotyku. Naukowcy jednak nie wykluczają, że obraz mógł stworzyć nieznany malarz ze Śląska lub Małopolski.


Obraz Matki Piekarskiej odkryty w 1659 roku w bocznym ołtarzu kościoła parafialnego w Piekarach przez księdza Roczkowskiego, słynął ze swej mocy uzdrowicielskiej. Zwalczył plagę w Tarnowskich Górach (1676) i zarazę w Pradze (1680). Wówczas został uznany za cudowny. Malowidło zabezpieczono przed skutkami wojny i przewieziono do Opola, gdzie zostało już na zawsze. Stało się to przyczyną wielkiego rozgoryczenia wśród Piekarzan i czcicieli obrazu. W Opolu nie zyskał sławy, dopiero po wojnie odrodził się jego kult, a Jan Paweł II koronował go na Górze św. Anny.


Zazwyczaj podaje się, że obraz znajdujący się obecnie w Piekarach jest barokową kopią wizerunku MB Opolskiej. W obecnym obrazie powtórzony został układ postaci, znikła bizantyjska surowość formy. Dłonie i palce skrócono, kształty szat są płynne, kolory zmienione. Nie jest to zatem kopia, a próba odtworzenia oryginału, dzieło inspirowane poprzednim ujęciem.

Obraz namalowany pod koniec XVII pełnił funkcję kopii, ale po wywiezieniu oryginału do Opola, zajął jego miejsce i zasłynął łaskami. Przed wizerunkiem klękali królowie elekcyjni. Najbardziej znana jest wizyta Jana II Sobieskiego przed wyprawą wiedeńską. Papież koronował obraz w 1925 roku.

Obraz z czasem wymagał konserwacji. Zajmowali się tym: malarz Diepser z Tarnowskich Gór (1795r.), siostra Oktawia (1925r.). W związku z faktem, iż niedbało dawniej z pietyzmem o restaurowanie obrazów, liczne wizerunki rozpowszechnione po Polsce mogą różnić się wieloma elementami. Obecny wygląd obrazu to dzieło Kunegunda Ptaka, dokonane w 1965 roku. W roku 2000 obraz został przyozdobiony srebrną zasłoną.